Geschiedenis van de vrijwillige samenwerking

Regio Groningen-Assen kent een concentratie van meer dan een derde deel van zowel bevolking als arbeidsplaatsen van geheel Noord-Nederland. Kenmerkend voor de stad Groningen is dat ze met een verzorgingsgebied van zo'n 1 miljoen inwoners een relatief grote verzorgingsfunctie heeft. De dominante positie van de stad Groningen is zowel in de geschiedenis als in het meer recente verleden een forse drempel geweest voor samenwerking met de omliggende dorpen en steden. Decennia lang heeft de gemeente Groningen tevergeefs geprobeerd door middel van annexatie en herindeling ruimte te bieden voor woningbouw en bedrijventerreinen over haar gemeente- en provinciegrenzen heen. Pas in 1996 lukte het om de jarenlange spanningen tussen de stad Groningen en de omliggende steden en dorpen om te zetten in een samenwerking. Deze keer juist niet door de oplossing te zoeken in een gedwongen gemeentelijke herindeling, maar doordat op vrijwillige basis een brede regionale samenwerking ontstaat tussen de provincies Groningen en Drenthe en twaalf gemeenten.

Het draagvlak hiervoor ontstond doordat vanuit een inhoudelijke analyse geconstateerd werd dat samenwerking op de terreinen wonen, werken en mobiliteit absoluut noodzakelijk was om de kwaliteit van het gebied te behouden en te versterken en om economisch te kunnen concurreren met andere regio's. Alle deelnemende overheden hebben in deze constructie hun eigen bevoegdheden en verantwoordelijkheden volledig behouden. Dat betekent dat de betrokken gemeenteraden en Provinciale Staten altijd het laatste woord hebben in de besluitvorming. Voor het succes van Regio Groningen-Assen is dit gegeven cruciaal gebleken.